EMDR Therapie
De afkorting EMDR staat voor Eye Movement Desensitization and Reprocessing. De Amerikaanse psychologe Francine Shapiro heeft deze vorm van therapie bij toeval ontdekt en daarna verder ontwikkeld en wetenschappelijk onderbouwd. Hoe EMDR precies werkt is nog niet helemaal duidelijk. Wetenschappelijk onderzoek legt een verband met de snelle oogbewegingen die in de REM-slaap voorkomen (Rapid Eye Movement: de snelle oogbewegingen tijdens de slaap als iemand droomt).
Bepaalde pijnlijke gebeurtenissen (bijvoorbeeld een heelkundige ingreep,
een auto-ongeval, seksueel misbruik...) kunnen diep ingrijpen in het leven
van mensen. Een groot deel van deGestalttherapie mensen "verwerkt" deze
ervaringen op eigen kracht. Bij anderen ontwikkelen zich psychische
klachten. Hierbij gaat het vooral om zich opdringende herinneringen aan de
traumatische gebeurtenis, waaronder angstwekkende beelden (herbelevingen,
flashbacks), nachtmerries en het ontwijken van situaties. Men spreekt dan
van een post traumatische stress-stoornis (PTSS).
EMDR is op de eerste plaats bedoeld voor de behandeling van mensen met PTSS
en andere angstklachten die in relatie kunnen staan met een trauma. In dat
geval zijn de klachten ontstaan als direct gevolg van die concrete, akelige
gebeurtenis en waarbij het denken aan deze gebeurtenis nog steeds een
emotionele reactie oproept. Uit wetenschappelijke onderzoek bij
oorlogsslachtoffers blijkt dat deze cliënten goed op EMDR reageren. Soms
zijn mensen al na drie tot vier sessies in staat om de normale bezigheden
weer op te nemen.
Vaak hebben mensen klachten in dezelfde zin als bij PTSS en die niet
onmiddellijk in verband kunnen gebracht worden met een aanwijsbare
traumatische ervaring. Iemand zal bijvoorbeeld een bepaalde situatie niet
aandurven (bijvoorbeeld een sollicitatiegesprek, of durven ‘nee' te zeggen
aan een ander) omdat hij/zij denkt dat hij/zij daar niet goed genoeg voor
is of omdat hij/zij zich dan schuldig voelt. Deze persoon onderschat
zichzelf en zijn/haar mogelijkheden. Bij rouwverwerking is het mogelijk dat
iemand niet door zijn/haarverdriet heen geraakt. Terugdenken aan de
overledene roept sterke schuldgevoelens of gemis op. Het is mogelijk dat
iemand moeilijk functioneert in een groep omdat hij/zij vroeger op school
soms uitgelachen werd en nu met de idee leeft dat hij/zijten volle meetelt
of niet slim genoeg is. Ook dergelijke klachten zijn met EMDR behandelbaar
maar vragen soms wat meer tijd.
Voor iemand begint met EMDR therapie zal er uitgebreid aandacht worden
besteed aan de oorzaak en achtergronden van de klachten. Daarnaast wordt er
gekeken naar een aantal individuele kenmerken waaronder de persoonlijke
draagkracht en de last die men van de klachten heeft. Daaruit zal blijken
of een gerichte traumabehandeling op dat moment noodzakelijk of nodig is,
en of daarvoor EMDR kan worden gebruikt.
EMDR werkt vaak snel en intens. Daarom zal de therapeut niet alleen
vertellen wat hij gaat doen en waarom, maar ook uitgebreid uitleggen wat de
cliënt kan doen om zijn emoties zo goed mogelijk de baas te blijven. Dit
wordt ook op voorhand ingeoefend.
Bij het begin van de eigenlijke sessie zal de therapeut aan de cliënt
vragen aan de gebeurtenis terug te denken compleet met de bijbehorende
beelden, gedachten en gevoelens. Eerst gebeurt dit om meer informatie over
de traumatische beleving te krijgen. Daarna zal de therapeut vragen om de
gebeurtenis opnieuw voor de geest te halen. Maar nu gebeurt dit in
combinatie met een afleidende beweging door de therapeut. De therapeut zal
vragen de aandacht op zijn hand te richten en hij beweegt daarna de hand op
ongeveer 30 centimeter afstand voor het gezicht van de cliënt.
Er wordt op die manier een serie van ongeveer 25 oogbewegingen gemaakt. Na
elke serie oogbewegingen wordt er even rust genomen. De therapeut zal de
cliënt dan vragen wat er bij hem/haar naar boven komt. De EMDR procedure
brengt vaak een stroom van gedachten en beelden op gang, maar ook gevoelens
en lichamelijke gewaarwordingen. De cliënt wordt na elke serie
oogbewegingen gevraagd zich te concentreren op de meest opvallende
verandering, waarna een nieuwe serie oogbewegingen volgt.
De series oogbewegingen zorgen er op een gegeven moment voor dat de
herinnering haar kracht en emotionele lading verliest. Het wordt dus steeds
makkelijker aan de oorspronkelijke gebeurtenis terug te denken. In veel
gevallen veranderen ook de herinneringen zelf en worden ze bijvoorbeeld
waziger of kleiner. Maar het kan ook zijn dat minder onprettige onderdelen
van dezelfde situatie naar voren komen. Een andere mogelijkheid is dat er
spontaan nieuwe gedachten of inzichten ontstaan die een andere, minder
bedreigende, betekenis aan de gebeurtenis geven. Deze effecten dragen ertoe
bij dat de schokkende ervaring steeds meer een plek krijgt in de
levensgeschiedenis van de persoon.
Na afloop van een EMDR therapie kan de stroom gedachten of beelden nog even
doorwerken. Dat is goed. Het is een geruststelling om te weten dat dit
meestal niet langer dan drie dagen duurt. Daarna is er als het ware een
nieuw evenwicht ontstaan. Het is aan te raden een dagboek bij te houden om
op te schrijven wat er naar boven komt. Deze dingen kunnen dan in een
volgende sessie besproken worden.